Elastomerik
- Çekilince uzayan, çekme mukavemeti yüksek, çabucak eski boyutuna dönebilen, kauçuk benzeri polimer maddelerin genel adıdır.
- “Elastik polimer" teriminin kısaltılmış şekli elastomerik’tir.
Esneklik özelliği fazla olan bir polimerdir. Büyük bir esneklik özelliğinin yanı sıra, biçim değiştirmeye de elverişli olan kauçuk, bir elastomerdir. Buna karşın, biçim değiştirmeye elverişli olup kendi kendine ilk biçimini alamayan plastik maddeler elastomer değildir. Bu nedenle elastomerler, genellikle büyük ölçüde değişen esneklik derecelerine değil, bu esnekliğin cinsine göre nitelendirilir.
- Birçok sentetik elastomer doğal bir elastomer olan kauçuk yerine kullanılabilir.
Termoplastik
- Sıcağa maruz kaldığında yumuşayan ve soğuduğunda tekrar sertleşen anlamını taşır.
Zincir içinde kovalent, zincirler arası van der Waals bağlara sahiptir. Bütün polimerler düşük sıcaklıklarda yüksek bir katılık (elastik modülü ve kayma modülü yüksek) gösterirler ve gevrektirler.
Termoplastlar tekrar tekrar eritebilirler ve çözülebilirler. Bu da çevre koruma açısından özel bir anlam taşır. Münferit türleri birbirleri ile karıştırılmazlarsa, termoplastlar yeniden kazanım için mükemmel uygunluktadırlar. Yani teorik olarak birkaç bin yoğurt kasesinden, bir çamurluk üretilebilir.
- Çatlak ve kırıklar oluştuğunda ısı ile kaynatılabilmeleri de termoplastların önemli avantajlarından biridir.
Camlaşma sıcaklığı Tg (donma sıcaklığı) denilen belirli bir sıcaklık bölgesinin üzerinde zincir molekülleri belirli bir ısıl hareketlilik kazanırlar. Böylece madde daha kolay bükülebilir hale gelir ve sünekleşir. Ancak sekonder bağlar ve hareket sonucu meydana gelen düğümlenmeler kaymayı engeller. Malzeme termo-elastik duruma geçer.
Termoplastlar sıcaklığa bağlı olan özelliklere sahiptir:
- Elastik modülü
- Mukavemet
- Süneklik.
Sıcaklık daha da yükselirse, primer bağlar teker teker çözülmeye başlar, molekül zincirleri parçalanır ve düşük moleküllü maddeler haline geçer. Sonucunda malzeme hasara uğrar.
Monomer
- Monomer kelimesi Yunanca kökenlidir. Mono bir, mer ise parça demektir. Yani monomer “tek parça” manasına gelmektedir.
Bir monomer bir polimer oluşturmak için diğer monomerlere kimyasal olarak bağlanabilecek küçük bir moleküldür. Monomer, daha yüksek bağlı molekül kütleli yeni bir ürün vermek için kendisiyle ya da başka bir bileşikle tepkiyebilen bileşikleri belirten kimya terimidir.
Formaldehit
- Formaldehit, uzun yıllardır kullanımda olan ve orijinal olarak ürünlerin raf ömrünü uzatmak amacıyla koruyucu olarak kullanılan bir kimyasaldır.
Formaldehit, oda sıcaklığında gaz halinde olan, güçlü bir kokuya sahip renksiz bir maddedir. Formaldehit, farklı ürünlerde kullanımının ve varlığının yanı sıra doğada da bulunmaktadır.
Formaldehit memelilerin kanında, elma, üzüm ve ahşap gibi doğal kaynaklarda tespit edilebilir. Örneğin, bir kilogram elmanın formaldehit içeriği 22 mg'a kadar ve taze balıkta 100 mg/kg'a kadardır.
Yanlış işlenirse formaldehit alerjiye ve ayrıca ciltte, gözlerde ve solunum yollarında tahrişe neden olabilir. Yüksek konsantrasyonlarda formaldehitin kanserojen etkileri görünebilir.
Toluen
Önceden toluol olarak da bilinen toluen, tinerin karakteristik kokusuna sahip renksiz, suda çözünmeyen benzen türevi bir sıvıdır ve bir adı da metil benzen’dir. Toluen bir aromatik hidrokarbondur ve TNT (trinitro toluen) patlayıcı maddenin yapımında kullanılır.
Pek polar olmasa da, birçok organik madde için çok iyi bir çözücüdür. Ama tepkime sonrası ortamdan uzaklaştırılması biraz zor olmaktadır. Benzenin aksine kanserojen olmaması, sanayide de çözücü olarak daha çok tercih edilmesine olanak sağlar.
Kuvvetli oksitleyicilerle ve kuvvetli asitlerle şiddetli reaksiyona girer. Üzerindeki metil grubu tolueni benzene göre 25 kat daha reaktif yapar. Endüstriyel üretimi fosil yakıt kaynaklarından olduğu için nispeten ucuz olarak büyük miktarlarda üretilebilir.
Kullanım alanları:
- Genelde solvent olarak
- Boyaları inceltmek için
- Birçok kimyasal reaksiyonda reaktant olarak
- En genel kimyasal kullanımı benzen eldesidir
- Plastik (kauçuk) üretiminde
- Mürekkep yapımında
- Dezenfektanlarda
- Folluren indikatörü olarak
- Okside edildiğinde benzaldehit ve benzoik asit gibi çok önemli ara bileşiklere dönüşür
- Önemli bir karbon kaynağıdır
- Biyokimyada alyuvarları parçalayıp hemoglobini ortaya çıkarmada
- Yakıtlarda oktan artırıcı olarak
- Patlayıcı yapımında TNT (trinitro toluen) ana maddesidir.
ABS
“Akrilonitril Bütadien Stiren” veya kısaltılmış ismi ile ABS olan maddenin kimyasal formülü (C8H8• C4H6•C3H3N)x). Kalıp yolu ile üretilen ürünlerde çok yaygın olarak kullanılan hafif ve sert bir polimerdir.
Bu malzeme polibütadien içinde stiren ve akrilonitrilin polimerizasyonu ile elde edilen bir kopolimerdir. İçerdiği madde oranları %15-35 arası akrilonitril, %5-30 arası butadien ve %40-60 arası stiren olarak değişiklik gösterebilir. Sonuç olarak, poli (stiren ve akrilonitrilin) kısa zincirleri ile polibütadienin uzun zincirlerinin çapraz bağlanmasıdır. Komşu polimer zincirlerindeki nitril grupları, kutupsal olarak diğer zincirleri çekip bağlayarak, saf polistirenden daha dayanıklı olan, ABS oluşturular.
Stiren plastiğe parlaklık ve iyi yüzey verir. Bütadien, kauçuk özelliklerini, düşük sıcaklıkta esnek olabilmeyi sağlar. ABS, -25 °C ve 60 °C arasında kullanılabilir.
- ABS polimer madde 1940’lardan beri kullanılmaktadır 1 kg ABS üretimi için, hammadde olarak 2 kg petrole ve enerjiye ihtiyaç vardır.
ABS plastik kalıp yolu ile üretilen birçok üründe yaygın olarak kullanılan hafif ve sert polimer maddedir. ABS plastik malzemesi, polibütadien içerisinde stiren akrilonitrilin polimerizasyonu ile elde edilen bir kopolimerdir. Örnek olarak otomotiv parçaları, kumandalar, oyuncaklar, koruyucu kasklar, bilgisayar ve tv kasaları, boru malzemeleri vb. ürünlerde kullanılır. Çevreye zararlı olmaması ve dayanıklı gövdeler kullanılan ürünlerde yer alması en önemli özelliklerindendir.
- ABS plastiği asit ve bazlara karşı dayanıklı olduğu gibi elektriksel yalıtımı da çok iyidir.
ABS plastiğin özellikleri:
- Çevreye zarar vermeyen polimer maddedir
- İyi elektriksel yalıtıma sahiptir
- Kimyasal direnci daha fazladır
- Üretimi daha kolaydır
- Su ve rutubetten etkilenmez
- İyi bir yüzey kalitesine sahiptir
- Hafif ve yüksek darbelere dayanıklı yapıya sahiptir.
PES
- Tekstilde kullanılan yapay bir lif türü olan polyester’in kısaltmasıdır.
Polyester, polimerlerin bir kategorisi veya daha özel olarak ana bağları içinde ester fonksiyonel grupları içeren yoğuşma polimerleridir. Poliesterler doğada bulunmasına karşın, polyester genel olarak tüm polietilen tereftalat ve polikarbonat içeren sentetik polyesterlere ait geniş bir aileyi belirtir.
Polyester kelimesi, genellikle polyester liften üretilen kumaşı belirtir. Polyester lifleri sıklıkla pamuk lifleri ile birlikte daha iyi özelliklere sahip giysiler üretmekte kullanılır. Polyester kumaş, tekstilde oldukça geniş bir kullanım alanı bulmuştur. Tek başına kullanılacağı gibi diğer liflerle de karıştırılarak kullanılan polyester ipliğinden; tafta, organze ve saten gibi çeşitli kumaşlar üretilir.
En çok pamuk lifiyle karıştırılan polyester lifleri yün, akrilik, ipek, viskoz ve keten lifi ile de kullanılabilir. Günümüzde en çok kullanılan sentetik lif konumunda olan polyester lifleri elde edilmesi kolay ve doğal liflere yakın özellik gösteren bir yapıya sahiptir. Pamuğa en yakın özelliklere sahip yapay bir lif olan polyester lifleri pamuk ihtiyacının giderek artmasıyla daha çok öne çıkmıştır.
- Bir dialkol ile dikarboksilik asidin kondenzasyonu sonucunda elde edilen polyester, kimyasal yapısı bakımından 3 grupta incelenir:
- Grup: PET lifleri (polietilen tereftalat)
- Grup: PCDT lifleri (poli sikloheksil dimetilen tereftalat)
- Grup: Modifiye polyester lifleri.
