Basınca duyarlı yapıştırıcılar (Pressure Sensitive Adhesives – PSA), kürlenmeden kalıcı olarak yapışkan kalan ve hafif bir baskıyla yüzeye tutunan yapıştırıcılardır. Etiketler ve bantlar en bilinen örnekleridir.
Nasıl çalışır?
PSA, viskoelastik bir malzemedir: hem sıvı gibi akarak yüzeye ıslatır hem de katı gibi yüke karşı direnç gösterir. Kimyasal bir reaksiyon olmadan, yalnızca temas ve baskıyla yapışma oluşur.
Üç temel özellik
| Özellik | Anlamı |
|---|---|
| Tack (ilk yapışkanlık) | Hafif temasla ne kadar hızlı tutunduğu |
| Peel (soyulma dayanımı) | Yüzeyden soyarken gereken kuvvet |
| Shear (kayma dayanımı) | Sabit yük altında kaymaya direnç |
Bu üç özellik birbirini etkiler: tack'i çok yüksek bir formül genellikle daha düşük shear dayanımına sahiptir. Uygulamaya göre denge kurulur.
PSA türleri
- Sıcak eriyik PSA: Hızlı, solventsiz; etiket ve hijyen ürünleri.
- Dispersiyon (akrilik) PSA: UV ve yaşlanma dayanımı iyi.
- Solvent bazlı PSA: Yüksek performans gerektiren özel bantlar.
Kalıcı mı, sökülebilir mi?
Formülasyona göre PSA kalıcı, sökülebilir (removable) veya yeniden yapıştırılabilir olabilir. Seçim yaparken yüzey tipi (düşük enerjili plastikler zordur), sıcaklık aralığı ve beklenen ömür birlikte değerlendirilmelidir.
